چربی خون شامل:

دو نوع چربی به نامهای تری گلیسرید و کلسترول می باشد.اگر هر کدام از این چربیها در خون شما بیش از حد طبیعی باشد؛به افزایش چربی خون مبتلا شده اید.

عوامل بروز افزایش چربی خون:

* عوامل وراثتی

* رژیم غذایی پر چرب

* بیماریهای زمینه ای مثل دیابت،کم کاری غده تیروئید،نارسایی کلیه،مصرف بعضی از داروها مثل قرصهای پیشگیری از بارداری و استروئیدها(کورتون ها).

* زندگی کم تحرک

* جنس)اختلالات چربی خون در مردان شایعتر از زنان است.

نکته:اگر سیگار میکشید و چربی خون شما بیش از حد بالا می باشد؛احتمال زیادی وجود دارد که به بیماریهای قلبی مبتلا شوید.

تشخیص چربی خون:

آزمایشهای تشخیصی شامل اندازه گیری تری گلیسرید،کلسترول،لیپوپروتئین پرچگال خون(اچ دی ال)یا همان کلسترول مفید خون،لیپوپروتئین کم چگال خون(ال دی ال)یا همان کلسترول مضر خون.

عوارض چربی خون بالا:

* تصلب شرائین(سخت شدن رگها) و در نتیجه ابتلا به فشار خون بالا

* انسداد عروق خونی حیاتی مثل عروق مغز و قلب و در نتیجه سکته های قلبی و مغزی

درمان چربی خون بالا:

*مصرف غذاهای کم چرب

*انجام ورزش منظم و هوازی و طولانی و پرهیز از بی تحرکی

*کاهش وزن در افراد چاق

*اندازه گیری منظم چربی خون

**اگر مراحل ذکر شده بالا موثر واقع نشوند آن وقت پزشک می بایست داروهای پائین آورنده چربی خون را تجویز نماید.

**** بطور کلی یادمان باشد در صورتیکه ما از غذاهای سرشار از هیدرات کربن و یا سایر مواد غذایی بدون چربی نیز به مقدار فراوان مصرف نموده اما در اثر بی تحرکی و ذخیره سازی آن طی پدیده ای به نام لیپونئوژنز چربی ها از مواد غذایی دیگر در بدن ساخته شده و علت اصلی آن افزایش میزان دریافت کالری نسبت به مصرف آن می باشد که در اصطلاح به آن بالا رفتن نسبت آنابولیسم(ذخیره سازی)به کاتابولیسم(سوخته شدن مواد غذایی)در افراد می باشد.

* ورزش میکنیم-استرس را از خود دور میکنیم-شاد و خندان به زندگی نگاه میکنیم-آنگاه سالم زندگی می کنیم.

سال نو مبارک

 بهترین و شادترین لحظه ها را برای تمامی پارسیان جهان هستی مخصوصا هموطنان عزیزم در تمام دنیا از درگاه ایزد یکتا خواستارم.

لیپوپروتئین ها:

چربی های به طور آزاد،به مقدار کمی در خون هستند،آنها یا به صورت ترکیب با آلبومین هستند و یا به صورت لیپوپروتئین(پروتئین های اتصال دهنده چربی).چربی ها ابتدا هنگام جذب به صورت شیلومیکرون در می آیند.این کار توسط دستگاه لنفاوی انجام می گیرد،سپس وارد خون می شوند.شیلومیکرون ها دارای یک هسته لیپیدی متشکل از تری آسیل گلیسرول و استرکلستریل غیرقطبی هستند.یک بخش پروتئینی داشته که آپوپروتئین نام دارد.آپوپروتئین های مختلف (E,A,D,C,B)در تشکیل شیلومیکرون ها شرکت میکنند.در ترکیب شیلومیکرون ها آپوپروتئین B48 بیشتر از سایر موارد به کار می رود.

در واقع شیلومیکرون ها اولین ساختار لیپوپروتئین هستند که چگالی کمتر از یک و اندازه بسیار بزرگ دارند. آنها نزدیک به 75% تری گلیسریدها را حمل می کنند؛اما بلافاصله به VlDL  در کبد تبدیل می شوند.در واقع هنگامیکه چربی ها نمی توانند در ترکیب با آلبومین شرکت کنند،به صورت لیپوپروتئین منتقل می شوند.

VLDL:در کبد از شیلومیکرون ها ساخته می شوند و و وسیله ای جهت حمل تری آسیل گلیسرول ها از کبد به بافتهای خارج کبدی است.آپوپروتئین بکار رفته در ترکیب VLDL  آپوپروتئین B نام دارد.

LDL :یک لیپوپروتئین با چگالی کم است و همچنین یک عامل خطرزای بیماری های قلبی عروقی محسوب می شود؛آپوپروتئین B100 بیشترین میزان را در این ترکیب دارد.کلسترول موجود در LDL  نسبت به سایر عناصر بیشتر است ،در واقع هرچه محتوای پروتئینی بیشتر باشد،میزان چگالی آن نیز افزایش می یابد،که در اینجا چون محتوای پروتئینی کم است میزان چگالی آن کم می باشد(Low Density Lipoprotein Cholesterol).

HDL:از کبد و روده باریک به صورت ذرات غنی از پروتئین منشا گرفته که از آپوپروتئین A تشکیل شده و از حاوی کلسترول نسبتا کمی می باشد،از طریق سیستم انتقال معکوس کلسترول(کلسترول را از بافتها جمع آوری کرده وبه کبد می برد.عمل پالایش کلسترول خون را انجام می دهد.هر چه مقدار HDL  خون بالا تر باشد برای سلامتی مفید تر می باشد.

با آرزوی سلامتی و تندرستی(محسن داودی).

فعالیتهای ورزشی در ارتفاع:

وقتی شخصی در ارتفاع فعالیت ورزشی انجام می دهد در تنفس کمی مشکل پیدا کرده که دلیل این امر این است که فشار جو(فشار بارومتریک)در ارتفاع کم بوده و فشار سهمی اکسیژن نیز کاهش یافته است.بنابراین زمانیکه فرد عمل دم را انجام می دهد،فشار سهمی اکسیژن در هوای دمی پایین بوده و برای اینکه این مشکل تا حدودی برطرف شود،هورمون اریتروپویتین،برای افزایش تولید گلبولهای قرمز از کلیه ترشح می شود.

_  در ارتفاع به دلیل افزایش تهویه ریوی،دفع CO2 افزایش می یابد یعنی مقدار H⁺ کاهش می یابد،در نتیجه آلکالوز تنفسی بوجود می آید؛در اینجا برای اینکه محیط به سمت اسیدی گرایش پیدا کند ،دفع یوم بیکربنات(HCO3^-)از طریق کلیه افزایش می یابد.

_  از دیگر موضوعات مورد توجه این است که درصد اشباع هموگلوبین نسبت به سطح دریا کمی کاهش می یابد اما فشار سهمی اکسیژن سرخرگی در ارتفاع نسبت به سطح دریا حدود 50 درصد کاهش پیدا می کند.

نتیجه: تغییر فشار سهمی اکسیژن نسبت به اشباع پذیری هموگلوبین در ارتفاع،مساله مهمتری می باشد.

·   زمانیکه فرد در ارتفاع قرار میگیرد،حجم پلاسمای خون کاهش یافته ودر نتیجه هماتوکریت افزایش می یابد و اکسیژن بیشتری به عضلات می رسد. این موضوع درست است که با افزایش هماتوکریت،انتقال اکسیژن به عضلات بیشتر می شود اما اگر هماتوکریت از 60 درصد (چه در ارتفاع و چه در سطح دریا)بیشتر شود،افزایش گران روی(ویسکوزیته)باعث کاهش سرعت جریان خون شده که این عمل باعث ایجاد اختلال در حمل اکسیژن به عضلات فعال می گردد.

·   در اثر سازگاری با تمرین تا حدودی حجم خون دوباره افزایش می یابد؛(دلیل اینکه هنگام مسابقات ورزشی در شهرهایی با اختلاف ارتفاع زیاد می بایست چند روز قبل از مسابقه تیم و یا افراد را به شهر مورد نظر اعزام نموده تا سازگاریهای فیزیولوژیکی ناشی از تغییر ارتفاع و آب وهوا در افراد ورزشکار ایجاد گردد).

·       در ارتفاع فشار سرخرگی افزایش می یابد.

·       هرچه ارتفاع زیادتر باشد،VO2 max  کاهش یافته و درنتیجه ظرفیت استقامتی پایین می آید.

·       به دلیل ترشح اریتروپویتین در هفته اول ماندن در ارتفاع،تعداد گلبولهای قرمز(اریتروسیتها)افزایش می یابد.

·       در ارتفاع فرد ممکن است دچار کاهش آب و تجزیه پروتیین شود.

·       ماندن در ارتفاع سبب می شود که محیط بدن به سمت قلیایی (آلکالوز) گرایش پیدا کند.

·   در ارتفاع ممکن است فرد دچارخیز یا ادم ریوی(تجمع مایع در ششها) و یا ادم مغزی (تجمع مایع در اطراف پرده های مننژ مغزی) شود.

با آرزوی سلامتی و تندرستی(محسن داودی).

منابع:فیزیولوژی ورزشی(خلاصه نکات درسی دکتر دریانوش)و دکترخالدان.

دستگاه قلبی و عروقی؛(گردش عمومی وریوی خون):

دستگاه قلبی و عروقی(cardiovascular) به صورت یک دستگاه واحد وهماهنگ عمل نموده تا اکسیژن و مواد غذایی را به عضلات مختلف بدن رسانده و دی اکسید کربن را برای دفع برگرداند.این دستگاه بطور کلی عملکرد تحویل ،دفع ، انتقال و نگهداری و پیشگیری را بر عهده دارد.دستگاه قلبی عروقی را به سه قسمت :

قلب (میوکارد) ؛دستگاه عروقی ؛ خون ؛ تقسیم می نمایند؛

قلب:بطور کلی دارای چهار حفره می باشد که دو حفره بالایی را دهلیز و دو حفره پایینی را بطن می نامند.

قلب را به دو قسمت چپ و راست تقسیم می کنند؛دریچه بین دهلیز و بطن چپ را دولتی یا میترال می گویند و دریچه بین دهلیز و بطن راست را سه لتی می نامند.

بایستی بدانیم که دریچه ها تحت عنوان عضلات پاپیلاری کنترل می شوند و این عضلات سبب باز شدن دریچه ها در داخل بطنها شده و مانع از باز شدن دریچه ها در داخل دهلیز ها شوند؛چرا که در غیر این صورت خون از بطنها به دهلیزها برگشت می خورد.

خون از بطن چپ توسط دریچه آئورتی وارد آئورت واز آنجا به کل بدن منتقل می شود؛سپس خون برگشتی توسط سیاهرگها(وریدهای اجوف فوقانی و تحتانی) به دهلیز راست ریخته شده و از طریق دریچه سه لتی،خون به بطن راست می رود؛ سرخرگهای ششی(pulmonary Arteries) خون بدون اکسیژن را از بطن راست به ششها برده؛در آنجا(داخل حباچه های ریوی) خون دی اکسید کربن را دفع و اکسیژن را جذب نموده و سپس این خون از طریق سیاهرگهای ششی(pulmonary veins) به عنوان خون تصفیه شده به دهلیز چپ وسپس از طریق دریچه میترال به بطن چپ وارد و همینطور با پمپاژ این خون به بدن چرخه زندگی ادامه می یابد.

با آرزوی قلبی سالم وامید به اینکه تلمبه قلب شما همواره با شادابی بچرخد.

*بیانی ساده ومهم ازسیکل قلبی:نویسنده:محسن داودی(کارشناس ارشدپزشکی ورزشی)

نقش کلسیم در بدن و ارتباط آن با فعالیتهای ورزشی:

شاید خیلی از توصیه های مربوط به مصرف لبنیات را از کودکی همه ما شنیده باشیم و بدون شک همه ما میدانیم که لبنیات منبع بسیار مهم واساسی برای کلسیم بدن ما محسوب می شود،بسیاری از ورزشکاران از نقش مهم کلسیم در فرایند انقباض عضلانی و اجراهای موفق ورزشی اطلاع نسبی داشته و توصیه هایی را در این زمینه پذیرفته اند؛

کلسیم به استخوانهای ماکمک میکند تا برای ایستادگی در مقابل استرس وزن توانایی کافی داشته باشند.در افراد سالم،در استخوانها در پاسخ به ورزش کلسیم بیشتری ذخیره میگردد و در نواحی استرس تراکم بیشتری می یابد.ورزشکاران ممکن است دچار شکستگیهای تلشی(ترک های کوچک در استخوان که اکثر اوقات در قسمت پایین ساق پاها رخ میدهند.)در اثر استرس مضاعف و یا ضعف استخوانها شوند.دریافت کلسیم ناکافی میتواند استخوانها را ضعیف سازد و باعث شود که حساسیت بیشتری به شکستگیهای تلشی پیدا کنند.در زنان ورزشکار وقتی که یک دختر به سن بلوغ میرسد و قاعدگی وی آغاز میشود،تولید استرژن در بدن او نیز نقشی در تراکم استخوانی او ایفا می کند.استروژن تولید شده به عنوان بخشی از سیکل قاعدگی ماهیانه باعث افزایش برداشت کلسیم خوراکی توسط استخوانها میشود و بدن ترتیب اثر مثبتی بر روی قدرت استخوان داشته باشد.

گاهی در زنان ورزشکار که چربی بدنی پایینی داشته و تمرینات شدیدی را انجام میدهند،قاعدگی قطع می شود یا اینکه دوره های قاعدگی بسیار بی نظم است.به این وضعیت آمنوره گفته می شود و میتواند آثار قابل ملاحظه ای بر روی تراکم استخوانی زنان برجا بگذارد.از آنجا که توقف سیکل قاعدگی همچنین به معنای کاهش تولید استروژن در بدن است،این امر می تواند باعث رسوب کلسیم کمتری در استخوانها شود.

کمبود کلسیم دارای دو اثر کوتاه مدت و دراز مدت است،اولین مشکل اینست که تراکم استخوانی پایین میتواند به شکستگی منجر شود.آثار دراز مدت شامل پیدایش پوکی استخوان یا استئوپوروز(استخوانهای ترد و شکننده)در سالهای بعدی عمر هستند.

نیاز به کلسیم در مردان و زنان،ورزشکاران و غیرورزشکاران مشابه و به اندازه1200 میلی گرم در روز است.در صورتی که ورزشکاران کالری مورد نیاز خود را دریافت کنند،براحتی میتوانند نیاز خود را به کلسیم تأمین کنند.شیر بسیار بهتر از مکملهای کلسیم است،چرا که علاوه بر کلسیم،پروتئین،کربوهیدراتها،منیزیم،فسفر،بور و ریبوفلاوین را تأمین میکند.

در بعضی وضعیتها لازم است که ورزشکاران جایگزینی برای شیر پیدا کنند.زمانی که ورزشکاران عدم تحکل لاکتوز داشته باشند،جایگزینی آنزیمی توصیه می شود و در صورتی که موثر نبودند،غذاهای پر کلسیم نظیر اسفناج،کلم و گل کلم توصیه میگردند.در مجموع تأکید بیشتر بر روی مواد غذایی است و مکمل ها به عنوان آخرین حربه استفاده میشوند.

منبع:فیزیولوژی انرژی وتغذیه  و سایت پزشکی آنلاین

مصرف مکمل کراتین و عملکرد ورزشی

کراتین یک ترکیب عالی نیتروژن زا است که در بدن و عمدتا در کبد سنتز می شود،که مقدار کمی از کراتین در کلیه ها و لوزالمعده سنتز می شود.اسیدهای آمینه آرژنین،گلیسین و متیونین پیش سازهای سنتز کراتین در بافتهای مذکور می باشند.

کراتین همچنین می تواند ازمنابع غذایی نیزبدست آید.درگوشت قرمز و ماهی فراوان یافت می شود.تقریبا 98 درصدکراتین در عضلات اسکلتی به شکل آزاد(40 درصد)یا به شکل فسفوریله(60 درصد)ذخیره می شوند.

غلظت طبیعی کراتین در پلاسمای خون از 50 تا 100 میلی گرم مول در لیتر نوسان دارد.

متوسط غلظت فسفوکراتین(PC)درعضلات معادل 125 میلی مول به ازای هرکیلوگرم عضله خشک است.اما این میزان می تواند بین 90 تا 160 نوسان داشته باشد.

به نظر می رسد کراتین ماده نیروزایی است که در چندسال گذشته فراوان درباره آن مطالعه شده است.آن دسته از ورزشکارانی که برای سوخت فعالیت ورزشی خود به PC  به عنوان یک منبع انرژی متکی می باشند،(پرورش اندام،وزنه برداری،دونده های سرعتی ،فوتبالیستها ،بازیکنان هاکی و بسکتبالیستها) فایده بیشتری از مصرف کراتین می برند.

در ورزشکاران تفریحی ،مصرف مکمل کراتین به قصد گسترش قدرت ممکن است فایده ای نداشته باشد؛هرچند که پیشرفتهای قدرتی چشمگیری در ورزشکاران غیر رقابتی گزارش شده است.اما نتایج معنی داری در افزایش قدرت نتوانسته اند بدست آورند.

افزایش وزن ناشی از مصرف کراتین در ورزشکاران پیامدهای مثبت ومنفی متفاوتی داشته است؛همچنین گزارشهایی از اختلالات معدی – روده ای ،قلبی عروقی و عضلانی بدست آمده است.خوردن کراتین زیاد همراه با کرامپهای عضلانی شدید بوده در بسیاری از موارد تجمع مواد دفعی ناشی از کراتین در کلیه ها آثار زیانباری را متوجه افراد نموده است.

اما آنچه به عنوان توصیه به ورزشکاران عزیز می نماییم این است که:در صورتی که ورزشهای قدرتی و سرعتی با شدت بالا را انجام می دهند و زنجیره غذایی آنها جهت برآورد نیاز تغذیه ای کافی نمی باشد مقدار مصرف این نوع مکملها را محدود وبا احتیاط انجام داده و آب فراوان را فراموش ننمایید.

بطور کلی با توجه به اینکه میزان مصرف این نوع مکملها اثرات زیانبار جانبی کمتری نسبت به آنابولیکهای استروییدی دارند از نظر میزان خطرات جانبی مناسبتر می باشند.

هرچند که 3 سال پیش خود من شاهد حادثه ای در بیمارستان در مورد مصرف کراتین توسط یکی از بدنسازان بودم ،که طی آن این فردی که خود از افراد تحصیل کرده جامعه بوده پس از مصرف زیاد کراتین و به دنبال آن حضور در یکی از شعب رودخانه کارون خوزستان جهت شنا در آب غرق شده وبه علت توده حجیم عضلانی در حال غرق شدن بوده که نجات می یابد ایشان پس از این حادثه در اثر تجمع ترکیبات دفعی مواد نیروزا در بدن که شامل کراتینها نیز بوده است و در اثر فقدان اکسیژن و تولید یک ترکیب جدید در کلیه های ایشان دچار مشکل اساسی در حد مرگ شده بودند که پس از بستری طولانی مدت در بیمارستان و شروع پروسه دیالیز از کلیه های ایشان خوشبختانه بعد از ماهها کلیه های خود را بدست آوردند.که پزشکان مشکل ایشان را تجمع کراتین در کلیه ها و کمبود آب و توده حجیم بدنی و به دنبال آن غرق شدن و موارد بوجودآمده بعدی ذکر نمودند.

به هر حال اگر برای سلامتی ورزش می کنید سعی کنید از مواد غذایی متنوع استفاده نموده و ورزشهای استقامتی را در کنار ورزش مورد علاقه خود فراموش ننمایید چرا که عامل پیشگیری بسیاری از بیماریهای قلبی عروقی ورزشهای استقامتی می باشند.

موفق باشید و سالم وتندرست و شاداب-آبان 1390--محسن داودی(کارشناس ارشد پزشکی ورزشی)

تمرینات طولانی هوازی وسوخت وساز مواد غذایی:

هرنوع تمرینی که برای مدتی نسبتاً طولانی ادامه یابد،می توان جزءاین دسته به حساب آوردمنظورازمدت نسبتاًطولانی5دقیقه یابیشتراست.درچنین مواردی نیزموادغذایی اصلی شامل کربوهیدرات وچربی خواهدبودبااین حال درشروع تمریناتی چون یک یا دو ساعت دویدن،ماده غذایی اصلی راگلیکوژن تشکیل می دهد،درحالی که درپایان تمرین چربی نقش اساسی رابازی خواهدکرد،این دگرگونی درسوخت مورداستفاده به تدریج وبااتمام ذخایرگلیکوژنی بوقوع می پیوندد؛دراین تمرینات منبع اصلیATPتوسط مسیرهوازی تأمین می گردد.

دستگاه های اسیدلاکتیک وفسفاژن نیزفقط درآغازتمرین قبل ازآن که مصرف اکسیژن به سطح ثابت جدیدی برسددراین انباشتگی سهیم خواهندبود؛دراین زمان است که یک کسراکسیژن حادث می شود.زمانی که مصرف اکسیژن به سطح ثابت جدید(درحدود3-2دقیقه)ارتقاء یافت،جهت تأمین انرژیATPموردنیازکافی خواهدبود.به همین دلیل انباشتگی اسیدلاکتیک خون به حدقابل توجهی بالانمی رود،بارسیدن مصرف اکسیژن به سطح ثابت عمل گلیکولیز بی هوازی خاتمه یافته وتنهامقدارناچیزی اسیدلاکتیک انباشته شده قبلی تاپایان تمرین تقریباًبدون تغییرباقی خواهدماند.

مثال مناسب دراین موردهنگام دوی ماراتون است که قهرمانان این رشته مسافت2/42کیلومتررادرمدت تقریبی5/2ساعت پیموده لیکن درپایان مسابقه سطح اسیدلاکتیک خون آن هافقط درحدود2تا3برابرمقداری است که هنگام استراحت بدست می آید؛لذااطلاعات حاصل ازاین دوندگان مؤیدآن است که خستگی درپایان مسابقات رامی بایدمدیون عواملی غیرازسطح بیش ازحداسیدلاکتیک خون درنظرگرفت.

ازمهمترین عواملی که منتهی به این قبیل خستگی می گردد.عبارتنداز:

1)پایین بودن سطح گلوکزخون،به علت کاهش ذخایرگلیکوژنی کبد

2)خستگی موضعی عضلانی به علت کاهش ذخایرگلیکوژنی عضله

3)ازدست دادن آب(بی آبی)والکترولیت هاکه به بالارفتن حرارت بدن می انجامد

4)خستگی وفرسایشی که بطورکلی،بدن متحمل گردیده است.

درفعالیت های درازمدت وخیلی سبک،مثل راه رفتن،بازی گلف وکارهای مشخصی درمراکزصنعتی انباشتگی اسیدلاکتیک فراترازحدطبیعی حالت استراحت نخواهدبوددلیل این امرآن است دستگاه فسفاژن به تنهایی قادراست تاانرژی اضافی موردنیازراقبل ازرسیدن به سطح ثابت اکسیژن مصرفی فراهم نمایددرچنین مواردی خستگی ممکن است تا6ساعت یابیشتربه تأخیرافتد.توان هوازی بیشینه(حداکثراکسیژن مصرفی)رامی توان به عنوان حداکثردرجه ای که اکسیژن می تواند به مصرف برسدتعریف کرد.

هراندازه توان هوازی بیشینه ورزشکاربالاترباشد،موفقیت وی درانجام رشته های استقامت بیشتربوده،مشروط بر آن که به سایرعواملی که درانجام مسابقات قهرمانی مؤثراست توجه شده باشد.

اکسیژن ذخیره شده درعضلات اصولاًبه شکل ترکیب بامیوگلوبین،یعنی یک پروتئینی پیچیده شبیه هموگلوبین موجوددرخون می باشد.اگرچه میوگلوبین به عنوان انباراکسیژن عمل می کند،لیکن عقیده برآن است که این ماده عملاًدرانتقال واقعی اکسیژن ازخون(مویرگها)به میتوکندری های درون یاخته عضلانی،محلی که درآنجابه مصرف می رسد،شرکت دارد.لذا میوگلوبین نقش دوگانه ای رابرعهده دارد:1)ذخیره اکسیژن 2)تسهیل انتشاراکسیژن ازخون به میتوکندری.البته اکسیژن میوگلوبین ذخیره شده درهنگام ورزش های تناوبی اهمیت بیشتری دارد.

اسید لاکتیکی که به هنگام اجرای فعالیتهای ورزشی تشکیل می شود چه سرنوشتی دارد؟

نظریه کلاسیک در مورد سرنوشت  اسید لاکتیک این است که بیشترین مقدار آن از طریق چرخه کوری در کبد به گلیکوژن تبدیل میشود و در نتیجه بر مقدار مصرف اکسیژن مازاد پس از ورزش(یعنی وام اکسیژن)می افزاید.در حالیکه شواحد اخیر نشان می دهد که این امر واقعیت نداشته و اصولا اسید لاکتیک پس از پایان فعالیت ورزشی اکسیده می شود؛به این معنی که اسید لاکتیک به اسید پیروییک تبدیل می شود و در قلب ،عضلات اسکلتی غیر فعال و سایر اندامها به مصرف می رسد.

برآورد می شود که 70 درصد از اسید لاکتیک تولید شده به هنگام ورزش،اکسیده می شود،20 درصد آن در تشکیل گلیکوژن نقش دارد و 10 درصد بقیه به اسیدهای آمینه تبدیل می شود(1).

بطور کلی پس از پایان یک فعالیت ورزشی شدید مقدار زیادی اسید لاکتیک در داخل عضلات و خون تجمع یافته که با ایجاد خستگی زود هنگام و سایر تاثیرهایی که بر روند فیزیولوژیک بدن ورزشکار به جا می گذارد باعث پایان فعالیت ورزشکار و همچنین تلاش بدن ورزشکار جهت برگشتن به حالت اولیه ورشکار و دفع اسید لاکتیک می باشد که فعالیت ورزشی سبک یا در اصطلاح مربیان همان سرد کردن مناسب و بهینه می تواند فرایند اکسایش اسید لاکتیک را جهت برگشتن به حالت اولیه یا همان ریکاوری میسر گرداند.شدت فعالیت حدود 30 تا 40 درصد حداکثر اکسیژن مصرفی شدت مطلوب جهت دفع اسید لاکتیک می باشد که در اصطلاح آنرا دفع فعال اسید لاکتیک نامیده که سرعت دفع آن نسبت به حالت غیر فعال فرد بیشتر می باشد(۲).

منابع:(۱)فیزیولوژی ورزشی دکتر حجت الله نیکبخت.

(۲)جزوه های:فیزیولوژی جهت تدریس:محسن داودی.

آب                                                                                                                           

آب در بدن:

آب به خودی خود سهمی در ارزش تغذیه ای غذا ها ندارد ؛با وجود این،در تشکیل ترکیب غذا و تعادل انرژی مهم است.میزان انرژی هر غذای خاص با میزان آب آن رابطه ای معکوس دارد.به عنوان یک قانون کلی،غذاهای سرشار از آب،دارای کالری کمی هستند.به این دلیل،میزان انرژی هرنوع غذایی،گاهی به صورت وزن خشک آن غذا بیان می شود.

*آب 40 تا 60 درصد از وزن بدن را تشکیل می دهد.72 درصد از وزن عضله را آب تشکیل می دهد،درحالی که آب فقط 20 تا 25 درصد از وزن چربی است.

*از کل آب بدن تقریبا 62 درصد درون سلولی و 38 درصد برون سلولی است که در پلاسمای خون،لنف و سایر مایعات خارج سلولی قرار گرفته است.

*آب مصرفی روزانه معمولا 2.5 لیتر است که از 1)مصرف مایعات (1.2 لیتر) ، 2)غذا (1 لیتر) ،3)آب سوخت وسازی تولیدی هنگام واکنشهای انرژی زا     (3/. لیتر)به دست می آید.

*آب بدن روزانه از راه 1)ادرار(1 تا 5/1 لیتر) 2) پوست به صورت عرق غیر محسوس (5/. تا 7/. لیتر) 3) بخار آب در هوای بازدم (25/. تا 3/. لیتر) و    4)مدفوع(1/. لیتر) از دست می رود.

*غذا واکسیژن همیشه از طریق محلول آبی دفع می شوند. و فراورده های زاید همیشه از طریق محلولهای مایع دفع می شوند.

آب همچنین در ایجاد ساختار و شکل بدن کمک می کند و نقشی حیاتی در تنظیم درجه حرارت دارد.

*فعالیتهای ورزشی در آب و هوای گرم نیاز بدن به آب را به مقدار زیادی افزایش می دهند،در شرایط  ورزشهای شدید نیاز به آب ممکن است تا میزان 5 یا 6 برابر حد طبیعی افزایش یابد.

بطور کلی تمامی فعل و انفعالات بیوشیمیایی که می بایست در بدن به عنوان یک واکنش صورت پذیرد می بایست در محیط آب انجام شود و هنگام هر نوع فعالیت بدنی و یا تمرینهای ورزشی نیاز به آب ضروری  می باشد.

منبع:فیزیولوژی انرژی و تغذیه دکتر اصغرخالدان.

امیدوارم همواره همچون آب زلال بدون هیچ چشمداشتی به همنوعان خویش مهربان باشیم و زندگی ببخشیم.

با آرزوی بهترینها برای همه پارسی زبانانی که این مطالب را می خوانند./محسن داودی/

عوامل خطرزایی که سلامتی را تهدید می کنند:

بطور کلی این عوامل را به سه دسته تقسیم می کنند:

·       1)عوامل خطرزای رفتاری

·       2)عوامل خطرزای محیطی

·       3)عوامل خطرزای مادرزادی یا بیولوژیکی

رفتاری:

سیگارکشیدن-فقرغذایی- نوشیدن الکل – فقرحرکتی – مصرف زیاد دارو – با سرعت زیاد رانندگی کردن –

محیطی:

1)جسمانی:آلودگی هوا – آلودگی آب –آلودگی صدا.

2)اجتماعی-اقتصادی: دغدغه ( درآمد-داشتن خانه –داشتن شغل – وضعیت اجتماعی – تحصیلات)

3)خانوادگی :طلاق – مرگ نزدیکان – ترک فرزندان.

مادرزادی و بیولوژیکی:

سن – جنس –نژاد – استعداد ابتلا به بیماری.

اما آنچه که به عنوان اصلاح یک رفتار مد نظر ما قرار گرفته است،زندگی راکد و بی تحرکی است که اکثر افراد حتی بیشتر پزشکان و تحصیلکرده های سایر علوم نیز بدان دچار شده اند؛ و این بی تحرکی و رفتن به سوی یک عامل رفتاری خطرناک را می توان ریشه در فرهنگهای تجمل گرایی و زیاده خواهی افراد دانست؛چرا که همین اقشار مرفه و آگاه، به خاطر حرص و طمعی که در کسب پول وثروت دچار شده اند تمامی وقت های آزاد خود را به کار مستمر و راکد اشباع نموده اند.

به هر حال آنچه که ما در صحبتهای روزانه به نام گرفتاری نام می بریم همه دستاوردی از عدم سلامتی روانی و اجتماعی می باشد که منجر به سلامتی جسمانی افراد می گردد.

خلاصه پیام این موضوع:

اگر می خواهیم سلامتی جسمانی – روانی و اجتماعی را بطور همزمان داشته باشیم ؛ می بایست از همین الان یک وقت آزاد برای ورزش منظم وشاداب ایجاد نماییم.

محسن داودی/کارشناس ارشد تربیت بدنی/شهریور۹۰

تجویز آب درمانی جهت کاهش کمر درد 

امروزه کمردرد یکی از شایعترین و متداولترین درد هایی است که بسیاری از افراد را در جوامع کنونی در گیر نموده است.در میان عموم کمر درد به گونه ای شایع می باشد که اکثر افراد جامعه قبل از انجام هر نوع پروسه تشخیصی؛مشکل خود را بیرون زدگی دیسک ستون فقرات و با نام دیسک خفیف عنوان می کنند.در حالیکه بیشتر این افراد در سنسن جوانی به سر برده و هنوز احتمال درگیری خودبخودی دیسک ستون فقرات آنها نسبت به سنین بالاتر بسیار کمتر می باشد.افراد جوان مخصوصا دختران وپسران دانش آموز و دانشجو بیشترین مشکلشان کوتاهی بافت نرم(عضلات،رباط و تاندون)نگهدارنده ستون فقرات بوده که در اثر بی تحرکی و یا حالتهای بسیار بد نشستن و بلند شدن و همینطور کفشهای نا مناسب و عوامل دیگری که در این مورد می توانند نقش داشته باشند.

در زیر تعدادی از عواملی که باعث ایجاد کمر درد در افراد می گردد را ذکر می کنیم:

۱)چسبندگی لایه ای از بافت نرم به نام فاشیا نیز باعث بسیاری از کمر درد ها مخصوصا خانمهای جوان می شود؛معمولا این نوع کمر درد ها با ماساژ درمانی و آب درمانی(علمی و اصولی) در طی مدت زمان کوتاهی درمان میشوند.

۲)کمر درد هایی که ناشی از افزایش و یا کاهش قوس ستون فقرات بوجود می آیند؛این نوع کمردرد ها را می توان با درمانهای فیزیوتراپی وآب درمانی؛مخصوصا حرکات اصلاحی ورزشی درمان نمود.

۳)کوتاهی عضلات همسترینگ(عضلات پشت ران)-درمان این نوع کمر درد نیز به وسیله ورزش،فیزیوتراپی،آب درمانی و حرکات اصلاحی ورزشی درمان میشود.

۴)فتق دیسک که در تصویر برداری( ام ار ای)مشخص شده باشد.--این نوع کمر درد ها را تحت هیچ شرایطی نباید با تحرک بی رویه و یا سایر روشهای پر خطر دستکاری نمود بلکه می بایست روند درمانی آن بوسیله پزشک معالج(متخصص ستون فقرات)درمان شود؛بهترین درمان،استراحت می باشد/البته آب درمانی در موارد خفیف درمان بسیار خوبی می باشد.

۵)درد هایی که ناشی از تحت فشار قرار گرفتن عصب سیاتیک در طول مسیر عبور خود به اندام تحتانی می باشند،پس از تشخیص بوسیله روشهای مدرن تصویر برداری و تجویز روشهای استراحت توسط پزشک معالج،آب درمانی نیز کمک کننده می باشد.

چند روش عملی جهت استفاده از آب استخر در هنگام کمر درد:

*راه رفتن در آب استخر :۱) در عمقهای متوسط با راه رفتن در ۴ جهت بدن؛یعنی راه رفتن در داخل آب به سمت جلو وعقب وهمینطور راه رفتن از پهلوی راست به چپ و از چپ به راست در عرض استخر.

۲)شنا کردن آهسته وآرام بطوریکه ستون فقرات تحت نیروی شناوری آب قرار بگیرد.

۳)استفاده از ماساژ آب گرم در جکوزی و بخار آب سونا.

امیدوارم همواره سالم وتندرست باشید/محسن داودی/کارشناس ارشد پزشکی ورزشی.

منبع:هفته نامه پزشکی سلامت

باز هفت سین سرور/ماهی و تنگ بلور/سکه وسبزه وآب/نرگس وسرکه ناب/

باز هم شادی عید/آرزوهای سپید/

باز لیلای بهار/باز مجنونی بید/باز نوروز سعید/بازهم سال جدید/

سال نو بر همه ایرانیان عزیز و هموطنان آریایی مبارک

با آرزوی بهترین لحظه ها و شادی برای هموطنان عزیزم

/دوستار شما محسن داودی/

تغذیه/تغییرات رفتاری غذایی برای درمان چاقی:

همانطور که می دانیم شیوع چاقی و افزایش وزن در طی دهه های اخیر افزایش یافته است که اهمیت پیشگیری از بروز این بیماری بدلیل تاثیرآن بر ابعاد دیگر سلامت و نیز کیفیت زندگی غیر قابل انکار می باشد. علاوه بر این با توجه به شیوع چاقی، توجه به درمان و نیز جلوگیری از پیشرفت این بیماری و ظهور عوارض آن نیز در گروههای مختلف پزشکی مورد تاکید قرار گرفته است. متخصصین تغذیه تغییرات رفتاری  به منظورکاهش انرژی دریافتی و نیز افزایش انرژی سوخت و ساز را برای درمان چاقی توصیه می نمایند.

مطالعات متعدد نشان داده اند که در طی دهه های اخیر حجم مواد غذایی و نیز میزان انرژی موجود در آن افزایش یافته که همین موضوع، افزایش وزن بوجود آمده در جوامع امروزی را توجیه می نماید. بر اساس مطالعات به عمل آمده افزایش بین 150-300 کیلوکالری در روز برای بروز این میزان چاقی در جامعه کفایت می نماید(1). همانطور که می دانیم این میزان انرزی مازاد در روز رقم بالایی نیست و خیلی از اوقات مغفول می ماند. با توجه به تقسیم مواد غذایی به مواد غذایی اصلی که معمولا در وعده های اصلی سرو می شود و نیز اسنکها و یا تنقلات این سوال بوجود می آید که کدامیک بیشترین تاثیر را در افزایش بی رویه وزن در دهه های اخیر داشته است؟

متخصصین تغذیه اعتقاد دارند که اسنکها و یا تنقلات که شامل نوشابه،  آبمیوه ها و و نیز مواد غذایی جامد می باشند در این شیوع بی رویه چاقی اهمیت ویژه ای داشته اند. مطالعات حاکی از آنند که در بعضی از جوامع بیش از 20 درصد انرژی دریافتی روزانه از نوشابه  و آبیموه های صنعتی است (2)،  که بر همین اساس شواهدی وجود دارد که شیوع بی رویه چاقی در سالهای اخیر را مرتبط با همین افزایش مصرف نوشابه ها می داند (3).

این نکته قابل ذکر است که میزان مواد غذایی که ما استفاده می کنیم به شریط بیولوژیک و نیز اجتماعی بستگی دارد.  با کاهش قند خون و نیز انقباضات بوجود آمده در معده ما با احساس گرسنگی شروع به خوردن می کنیم.  مطالعات نشان داده اند که تغییرات هورمون گرلین نیز در احساس گرسنگی ما تاثیرگذار است.  ما همچنین در ساعات ویژه ای از روز بنابر شرایط اجتماعی در محل کار و یا زندگی از مواد غذایی استفاده می کنیم، که این همان ساعات صبحانه، نهار، شام و نیز میان وعده هاست.

جالب است که بدانید کیفیت مواد غذایی نیز بر میزان انرژی روزانه دریافتی ما تاثیرگذار است. استفاده فراوان از فست فودها که امروزه در زندگی ما رایج است در شیوع چاقی بی رویه امروزی تاثیرگذار بوده است، به طوری که بر اساس مطالعات انجام شده ، استفاده از فست فود میزان انرژی روانه را بیش از 150 کیلو کالری افزایش می دهد (4).بر این اساس تغییرات رفتاری در میزان انرژی دریافتی روزانه،  اعم از کاهش از استفاده از نوشابه ها و آبمیوه ها و نیز کاهش مصرف فست فود می تواند تاثیر قابل توجهی درپیشگیری و درمان چاقی داشته باشد.

یکی دیگر از تغییرات رفتاری که در کنترل دریافت مواد غذایی پیشنهاد می شود کاهش تنوع  مواد غذایی بویژه اسنکها و تنقلات است، چرا که به طور تئوری عدم علاقه به مواد غذایی ناشی از تکرار یک نوع ماده غذایی، حجم انرژی دریافتی را کاهش می دهد. بر همین اساس یک پیشنهاد می تواند استفاده از اسنک و یا تنقلات یکسان باشد تا با کاهش علااقه به خوردن یک ماده غذایی، میزان اشتها به غذا و حجم انرژی دریافتی روزانه کاهش یابد. اما نکته قابل توجه آنست  که بر اساس مطالعه ای که اخیرا انجام شده حجم دریافت مواد غذایی پس از داشتن یک نوع تنقلات ثابت در طی یک دوره زمانی 14 روزه در افراد با وزن طبیعی کاهش می بابد، ولی این استراتژی در افراد چاق جوابگو نیست (5). بر همین اساس عدم تنوع در اسنک دریافتی در پیشگیری از چاقی موثر بوده، اما در درمان افراد چاق تاکتیک قابل قبولی نمی باشد. یافتن دلیل اصلی این پدیده، نیاز به مطالعات آتی دارد ولی به نظر می آید که افراد چاق تفاوتی بین خواستن و نیز دوست داشتن یک ماده غذایی قائل نیستند و خیلی از اوقات بدون ضرورت از مواد غذایی استفاده می کنند.

استراتژی دیگر رفتاری که در کاهش دریافت انرژی روزانه می تواند موثر واقع گردد، استفاده روزانه از آب به میزان کافی است. در مطالعه ای که بر روی کودکان دبستانی در آلمان انجام گرفته نشان داده شد که ریسک ابتلا به چاقی با افزایش مصرف آب روزانه به میزان 32 در صد کاهش می بابد(6) . بر همین اساس مصرف منظم آب روزانه می تواند در پر نمودن معده و عدم استفاده از مواد غذایی تاثیرگذار باشد.

به عنوان نتیجه گیری باید اذعان نمود که کنترل چاقی فقط صرف توجه به کالری دریافتی یک نوع ماده غذایی نمی باشد، بلکه تغییرات رفتاری در میزان غذایی که ما در طی روز دریافت می کنیم موثر است. در این بین محدود نمودن مصرف تنقلات بویژه نوشابه ها، فست فودها و نیز دریافت آب کافی روزانه از استراتژیهای موثر در کاهش وزن می باشد. استفاده از اسنکهای غذایی ثابت در پیشگیری از چاقی می تواند تاثیرگذار باشد ولی  شواهد علمی در حال حاضر نشان داده اند که این تاکتیک در کنترل اشتهای افراد چاق موثر نمی باشد.

منبع:دکتر فرشچی/فصل نامه رژیم درمانی نوین

منابع:

1. Centers for Disease Control and Prevention. Trends in intake of energy and macronutrients—United States, 1971–2000. MMWR Morb Mortal Wkly Rep 2004;53:80–2.
2. Duffey KJ, Popkin BM. Shifts in patterns and consumption of beverages between 1965 and 2002. Obesity (Silver Spring) 2007;15:2739–47
3. Vartanian LR, et al.. Effects of soft drink consumption on nutrition and health: a systematic review and meta-analysis. Am J Public Health 2007;97:667–75
4. Paeratakul S, et al. Fast-food consumption among US adults and children: dietary and nutrient intake profile. J Am Diet Assoc 2003;103:1332–8.
5. Temple JL, et al.Differential effects of daily snack food intake on the reinforcing value of food in obese and nonobese women. Am J Clin Nutr 2009;90:304–13
6. Muckelbauer R,et al.Promotion and provision of drinking water in schools for overweight prevention: Randomized, controlled cluster trial. Pediatrics 2009;123:e661–7

تمرین برای سلامت وآمادگی جسمانی:

شیوه زندگی بی تحرک وساکن در کنار عوامل خطرزای دیگر،احتمال بروز بیماریهای عروق کرونری قلب را افزایش می دهد.مطالعات اخیر نشان می دهند که عدم فعالیت بدنی همانند استعمال دخانیات،پرفشار خونی مزمن و افزایش کلسترول سرم خون از جمله عوامل خطرزا در بروز بیماریهای عروق کرونری قلب است.

درافرادی که سابقه فعالیت بدنی ندارند؛کمترین فعالیت بدنی بربهبود سلامت آنها اثر میگذارد و احتمال بروز خطر را کاهش می دهد.علی رغم اینکه اهداف ترویج سلامت و پیشگیری از بیماریها در سال 1990 بر افزایش فعایت بدنی همه افراد جامعه تاکید داشته است ،اما متاسفانه ما پیشرفت کمی در رسیدن به این اهداف داشته ایم.

فعالیت بدنی حاصل مصرف(هزینه)انرژی نسبت به کار عضلانی می باشد و تمرین عبارت است از دوره ای از فعالیت بدنی که در آن اهداف اختصاصی آمادگی عمومی مشخص وتعیین شده باشد.

فعایت بدنی منظم می تواند حداکثر اکسیژن مصرفی را افزایش و عوامل خطرزا را کاهش دهد.هرفرد بی تمرین(Untraining) می بایست قبل از شرکت در برنامه تمرینی،مورد معاینه وآزمایش قرار گرفته تا در صورت وجود مشکلات و بیماریهای داخلی با احتیاط و بنا بر دستور پزشک و زیر نظر مربی تحصیلکرده و آشنا به اصول و علوم ورزشی در تمرینهای ورزشی شرکت نماید.برنامه های تمرینی برای افرادی که سابقه بی تمرینی دارند باید با فعالیتهای کم شدت(مثل راه رفتن)شروع شود و تاوقتیکه فرد نتواند شش و نیم کیلومتر را به راحتی راه برود نباید به مرحله بالاتر پیشرفت کند.

ویژگیهای برنامه تمرینی مطلوب عبارتند از:شدت (60 تا 80 درصد حداکثر اکسیژن مصرفی) ؛تکرار(سه تا چهار جلسه در هفته) و مدت (زمان لازم برای مصرف 200 تا 300 کیلوکالری انرژی) و دامنه میزان فعالیت قلبی 60 تا 80 درصد ضربان بیشینه که قلب می توان تحمل داشته باشد.

در شرایط نا مناسب محیطی مثل:درجه حرارت بالا ،رطوبت و ارتفاع بالا ، میزان ضربان قلب  هدف (THR)به عنوان یک راهنما برای تنظیم شدت تمرین به کار می آید.

فراموش نکنید که تمرینهای با شدت پایین تا متوسط و زمان طولانی مدت که به عنوان تمرینهای استقامتی محسوب می شوند، نقش بسیار مهمی در متابولیسم چربی ها و سلامت قلبی عروقی افراد ایفا می کنند.

امیدوارم سلامت عمومی افراد به سمتی پیش برود که شاهد کاهش بیماریهای قلبی عروقی و متابولیکی در کل جامعه جهانی باشیم.

محسن داودی/کارشناس ارشد پزشکی ورزشی/اسفند 89

منبع:فیزیولوژی ورزشی اسکات کی.پاورز،ادوارد تی.هاولی.ترجمه دکتر حجت الله نیکبخت.

سلام وعرض ادب خدمت همه دوستان و دانش پژوهان عزیز

با توجه به پیغامهای متعدد مبنی بر چگونگی تاثیر ورزش بر بیماری کبد چرب و درمان آن به عنوان ورزش درمانی،چکیده ای خیلی خلاصه را بطور مجدد خدمت دوستاران علم فیزیولوژی و ورزش ارائه می نمایم: امیدوارم که مثمر ثمر واقع گردد؛با این وجود درصورتیکه راجع به موضوع کنونی سوالی داشته باشید با کمال میل چه به صورت ایمایل و چه به صورت تلفنی می توانم در حد ممکن پاسخگو باشم.

با تشکر از نظرات محبت آمیز و دلگرم کننده شما دانش پژوهان عرصه علم و سلامتی.

محسن داودی/کارشناس ارشد پزشکی ورزشی

چكيده

هدف از مطالعه كنوني، ارزيابي تأثيرهشت هفته تمرین ورزشي هوازی منتخب، بر بيماري كبد چرب بوده است .بيماري كبد چرب يك نوع تجمع چربي( بيشتر ازنوع تريگليسريد) در سلولهاي كبدي(هپاتوسيتها)ميباشد كه در صورت عدم كنترل، سير بدخيمي وسيعي به سمت فيبروز شدن بافت كبد وتخريب سلولي آن را به همراه خواهد داشت.بطورمعمول بافت کبدسخت وخشن وچگالی آن در سونوگرافی بالارفته ومیزان کلسترول وتری گلیسرید به همراه آنزیمهای کبدی آلانین آمینوترانسفراز وآسپارتات آمینوترانسفراز دراین بیماران افزایش می یابد. در اين مطالعه تعداد 24 نفر از بيماران مرد مراجعه كننده به كلينيكهاي سونوگرافي شهرستان شوشتر،با تشخيص بيماري كبد چرب يا استئاتوز كبدي ،بطور تصادفي انتخاب و به دو گروه كنترل(12نفر) و آزمايش (12نفر)تقسيم شده اند؛ اندازه گیری وزن  به همراه سونوگرافي از كبد بیماران هر دو گروه كنترل و آزمايش به عنوان پيش آزمون  به عمل آمده،سپس گروه آزمايشي به مدت هشت هفته تحت تاثير تمرينهاي منتخب هوازي با شدت 50تا70 درصد حداكثر اكسيژن مصرفي قرار گرفته است؛تمرين شامل دويدن آهسته در فضاي باز و مقدار تمرين 5 بار در هفته و هر جلسه تمرين از25 دقيقه در هفته اول شروع باافزایش 5دقیقه در هر هفته  وبه جلسه يك ساعت در هفته هشتم پايان پذيرفته است .

از هر دو گروه پس از پايان هفته هشتم سونوگرافي وسنجش وزن به عنوان پس آزمون به عمل آمده وميزان تاثير برنامه ورزشي منتخب 8 هفته اي را بر روي گروه آزمايش در مقايسه با گروه گواه اندازه گيري نموده و سطوح پارانشيم منطقه سطحي كبد با توجه به ميزان چگالي بدست آمده در سونوگرافي  بطور معني داري كاهش يافته است(2/83درصد).ميزان وزن بیماران نيز در گروه آزمايش نسبت به گروه گواه كاهش معني داري يافته است(51/4T=،00001/0P=)،همچنین سن بیماران تأثیر معنی داری بر روی سایر گروهها نداشته است.

به عنوان يك نتيجه كلي : 8 هفته تمرين هوازي منتخب بر بهبودي و روند درماني بيماران كبد چرب گروه آزمايش تأثير معني داري داشته است.

واژه ها :كبد چرب ، استئاتوهپاتيت ، تمرينهاي هوازي ، آنزيمهاي كبدي آسپارتات آمينوترانسفراز و آلانين آمينو ترانسفراز ، هپاتوسيتها ، سيروز كبدي .

محسن داودی/

کبد:

كبدبزرگترين اندام بدن است كه وزني معادل1تا5/1درصدازتوده بدون چربي بدن راتشكيل مي دهد.اندازه وشكل كبدمتغيراست ومعمولاًمتناسب باشكل كلي بدن مي باشد.

محل كبددرربع فوقاني راست شكم وزيرقفسه سينه سمت راست ودرمجاورت باديافراگم قرارگرفته است وبه ميزان متغيري به ربع فوقاني چپ كشيده مي شودوكبدبااتصالات ليگاماني كه به ديافراگم،صفاق وعروق بزرگ واعضاي دستگاه گوارش فوقاني دارد،درمحل خودنگه داشته مي شود.

خونرساني به كبددوگانه است:تقريباً20درصدگردش خون آن،خون غني از اكسيژني است كه ازشريان هپاتيك[1] مي آيد،و80درصدآن خون غني از موادمغذي است كه ازوريدپورت[2](مربوط به معده،روده ها،پانكراس وطحال)مي آيد.

اكثرسلول هاي كبدهپاتوسيت ها[3]هستندكه3/2توده كبدراتشكيل مي دهند.هپاتوسيت هادرحفظ هموستاز[4]وسلامتي،نقش هاي متعددوحياتي ايفا مي كنند(هاریسون[5]،2005).كبدنقش مركزي رادرمتابوليسم چربي داشته وباتأثيربراسيدهاي چرب آزادخون وساخت،ذخيره سازي وخارج نمودن چربيها و ليپوپروتئينها رابرعهده دارد.

هپاتوسیتها در حفظ هموستاز وسلامتی،نقشهای حیاتی متعدد وحیاتی ایفا می کنند.این عملکرد عبارتند از:الف)ساختن اغلب پروتئین های ضروری(آلبومین،پروتئین های حامل،فاکتورهای انعقادی،بسیاری ازفاکتورهای هورمونی ورشد)؛ب)تولید صفرا وحاملهای آن(اسیدهای صفراوی ،کلسترول، لیستین ، فسفولیپیدها)، ج)تنظیم مواد مغذی(گلوکز،گلیکوژن،لیپیدها،کلسترول،اسیدهای آمینه) ، د)متابولیسم کونژوکاسیون لیپوفیل(بیلی روبین،آنیون ها،کاتیون ها،داروها)برای دفع در صفرا یا ادرار.

به دلیل تعدد ومتغیر بودن عملکردهای کبد،اندازه گیری این فعالیتها جهت ارزیابی عملکردی آن کاری دشوار است.آزمونهای بیوشییایی متعددی در ارزیابی ودرمان مبتلایان به اختلال عملکرد کبدی مفید واقع می شوند.موارد کاربرد این آزمونها عبارتند از:۱)تعیین وجود بیماری کبدی ۲)افتراق بین انواع مختلف اختلالات کبدی ۳)سنجش وسعت آسیب کبدی شناخته شده         ۴)پیگیری پاسخ به درمان. 

گردآورنده:محسن داودی/کارشناس ارشد پزشکی ورزشی/

منبع:طب داخلی هاریسون                     

آلودگی هوا، مشکلات ورزش در هوای آلوده:

در خلال 20 سال گذشته ،بروز مشکلات احتمالی ناشی از ورزش در هوای آلوده توجه روز افزونی را به خود جلب نموده است.هوای اکثر شهرهای بزرگ به گازها وذراتی که به طور طبیعی در هوای تنفسی نیستند،آلوده شده است.هنگامیکه هوا راکد میشود و یا دمای هوا وارونه می شود(شرایط کنونی که در روزهای اخیر برای شهر تهران بوجود آمده است و بطور معمول از آن به عنوان وارونگی هوا نام برده اند)غلظت بعضی از این آلاینده هارا به حدی می رسد که برای اجرای مهارتهای ورزشی زیان آور می شود.عمده ترین آلاینده های مورد نظر ،مونواکسید کربن ،ازون و اکسیدهای سولفور است.

مونواکسیدکربن گازی بی بو است و هنگامیکه تنفس می شود،به سرعت وارد خون شده و ممکن است سبب مرگ شود.میل ترکیبی مونواکسیدکربن با هموگلوبین تقریبا 240 برابر بیشتر از میل ترکیبی اکسیژن با هموگلوبین می باشد.بنا براین اکسیژن ترجیحا با مونواکسیدکربن ترکیب می شود.

مقدار مونواکسیدکربن خون رابطه مستقیمی با مقدار مونو اکسید کربن موجود در هوای استنشاقی دارد.طبق چندین گزارش پژوهشی بین کاهش حداکثراکسیژن مصرفی(Vo2Max)وافزایش مونواکسیدکربن رابطه خطی وجود دارد.

ازون(O3)متداولترین اکسیدکننده فتوشیمیایی است.هنگامیکه غلظت آن در هوای تنفسی زیاد باشد،عوارض متعددی ایجاد می کند.تحریک چشم ،احساس خفقان ،تنگی نفس ،سرفه و تهوع جزء عوارض ناشی از افزایش غلظت ازون هستند؛ازون اثر مخصوصی در مجرای تنفسی دارد.این گاز باعث کاهش تهویه ریوی و عملکرد تنفسی ریه ها می شود ؛لذا فعالیت ورزشی در هنگام آلایندگی هوا و باتوجه به اینکه تهویه ریوی در هنگام ورزش و فعالیت بدنی افزایش می یابد اثرات مخربی را برای ورزشکار می تواند ایجاد نماید.

دی اکسید سولفور(So2)یکی دیگر از آلاینده های هوا می باشد که هم اکنون در هوای آلوده کنونی شهر تهران وسایر کلان شهرها به وفور یافت می شود؛اصولا دی اکسید سولفور به عنوان تحریک کننده مجاری فوقانی دستگاه تنفسی محسوب شده و باعٍث ایجاد سرفه های خشک و آزار دهنده برای افراد می گردد.

با توجه به مطالب گزیده ای که بطور خلاصه بیان شده است به ورزشکاران و ورزش دوستان وهمه کسانی که بطور متداول مشغول ورزش روزانه می باشند ،توصیه می شود تا حد امکان در محیطهای با آلایندگی کمتر ورزش نمایند(مخصوصا افرادی که مشکلات قلبی ریوی دارند می بایست از انجام ورزش در هوای آلوده اجتناب نمایند).

منبع:فیزیولوژی ورزشی ویلمور و مقالات مربوط به آلایندگی محیط زیست در ISI

گرد آورنده:محسن داودی کارشناس ارشد پزشکی ورزشی

آسیب مینیسکهای مفصل زانو:

مفصل زانو به عنوان یک مفصل لولایی نقش بسیار مهمی را در حرکتها ومهارتهای ورزشی ایفا می نماید؛مینیسک،یک بافت عضروفی همبند مخصوص می باشد که همانند یک واشر ضربه گیر بر روی سطح فوقانی استخوان درشت نی ،طبق درشت نی(TIBIA PLATOE)قرارگرفته است؛در هر مفصل زانو دو تا مینیسک قرار گرفته که به نامهای مینیسک داخلی و مینیسک خارجی خوانده میشوند.

غضروف های بافت نرم زانو با فشار از جانب استخوان های مفصل زانو در زمانی که نیرویی غیر معمول استخوان ها را درمقابل یکدیگر به طرز غیر عادی بپیچاند می توانند دچا رصدمه شود.در حرکت معمولی زانو و در جریان حرکت های مختلف، به دنبال خم وراست کردن آن چنانچه با اندکی چرخش همراه باشد،غضروف ها اندکی به سمت عقب وجلو حرکت می کنند.به این ترتیب غضروف ها به مانند کاتالیزور درسرتاسریک حرکتت عمل می کنند، این امر با وجودی است که سطح مفصلی استخوان ران بزرگتر از سطح استخوان درشت نی است. به هر صورت با یک فشار غیر عادی، غضروف ها ممکن است دربین دو استخوان در هم فشرده شوند.دراین صورت، چنانچه استخوان ها بر روی یکدیگر پیچ خوردگی پیدا کنند وفشاری قیچی  گونه برمینیسک اعما ل کنند،این بافت غضروفی از هم جدا می شود.

شایعترین آسیب به منیسک ها پیچ خوردگی غیر عادی زانو بوده و این امر در هنگامی رخ می دهد که  وزن بدن بر روی پاها باشد.فشار ناگهانی به همراه خم بودن زانو،حتی زمانی که روی پا به صورت ایستاده نباشید،می تواند باعث گسستگی وپارگی مینیسک گردد.

آسیب به غضروف مینیسک درد فوری ایجاد میکند و این درد به حدی است که فرد قادر به حرکت دادن و چرخاندن زانو خود نمی باشد.در این وضعیت ورم قابل مشاهده به صورت تدریجی در اطراف زانو گسترش می یابد.علامت مشخصه پارگی مینیسک زانوی قفل شده می باشد که فرد احساس می کند در یک وضعیت نا مشخص زانویش گیر کرده است.

تشخیص ودرمان: بعد از بررسی زانوی آسیب دیده توسط پزشک یک رادیوگرافی معمولی از زانوی مصدوم در بخش رادیولوژی به عمل آمده ودر صورت تغییر فضای متقارن مفصلی و بررسی سطوح استخوانی مفصل به پزشک ارتوپد ارجاع داده می شود؛MRI(magnetic Resonance Imaging) بهترین پروتوکل تشخیصی آسیب به مینیسک های زانو وبطور کلی بافت نرم آ« نواحی مثل رباطها وتاندونهای عضلات می باشد.

درمان :امروزه روشهای مدرن درمانی که رایجترین آن انجام اعمال جراحی با لیزر می باشد جای خود را به اعمال جراحی باز(تیغ جراحی)داده است.اما بطور کلی با توجه به اینکه جنس این بافتها(غضروف ها )به گونه ای است که ترمیم آن مشکل می باشد؛ بهترین روش پیشگیری از بوجود آمدن این نوع صدمات در ورزشکار حرفه ای؛ تقویت عضلات ، تاندونها و رباطهای جانبی مفصل در جهت کاهش میزان فشار بر کل مفصل می باشد.فیزیوتراپی وآب درمانی روشهای مناسبی برای بازگشت ورزشکار به میدان ورزشی می باشد.

با آرزوی سلامتی برای همه عزیزان ورزشکار و ورزش دوست.

محسن داودی:کارشناس ارشد پزشکی ورزشی

//چو ایران نباشد تن من مباد//

با تبریک و شادباش بخاطر کسب رتبه چهارم در رنکینگ مدالهای آسیایی؛

من به عنوان یک ایرانی خوشحالم که پرچم ایران عزیز بر افراشته شده و یک رتبه بسیار خوب را در ردبندی مدال ها بدست آوردیم.امیدوارم که ما بتونیم خارج از جناح بندی های سیاسی ورزش کشورمان را در المپیک لندن با برنامه ریزی اصولی و آن هم توسط افراد تحصیلکرده و با سواد ؛ جهانی کنیم واین باعث غرور هر ایرانی خواهد بود.

به امید سربلندی ایران و ایرانی

زنده باد ایران////دوستار ایران وایرانی:محسن داودی//.

 آنزیم هایی که نمایانگرآسیب هپاتوسیت هاهستند:

آمینوترانسفرازها(ترانس آمینازها)،شاخص های حساسی ازنظر آسیب سلول کبدی هستند و مفیدترین آزمون درتشخیص بیماریهای حاد هپاتوسلولار مانند هپاتیت به شمارمی آیند.آنهاشامل آسپارتات آمینوترانسفراز وآلانین آمینوترانسفراز هستند. بطورطبیعی آمینوترانسفرازها باغلظت های اندکی درسرم وجوددارند.باآسیب به غشای سلول کبدی وافزایش نفوذپذیری غشاء،آنزیم هابه مقداربیشتری درخون رهامی شوند.برای آزادسازی آمینوترانسفرازها نیازی به نکروزسلول کبدی نیست وارتباط ضعیفی بین شدت آسیب سلول کبدی وسطح آمینوترانسفرازهاوجوددارد.بنابراین بالارفتن سطح آمینوترانسفرازها به تنهایی هیچ گونه ارزشی درپیش آگهی اختلالات هپاتوسلولارحادندارد.هرنوع آسیب سلولهای کبدی می تواندافزایش مختصری درآمینوترانسفرازهای سرم ایجادکند.الگوی افزایش سطح آمینوترانسفرازها می توانددرتشخیص کمک کننده باشد.دراکثراختلالات هپاتوسلولارحاد،ALTبالاتریامساوی ASTاست.نسبتASTبهALTبالاتراز1/2مطرح کننده وبالاتراز1/3قویاًمطرح کننده بیماری الکلی کبداست(حبیبی وهمکاران1384).بیماریهای ارتشاحی،ژنتیکی ومتابولیک درگیرکننده کبد،بیماریهای منتشر،سیستمیک،یامتابولیک بسیاری کبدرابطوروسیع ازطریق ارتشاح سلولهای غیرطبیعی یاتجمع موادیامتابولیت های شیمیایی درگیرمی کنند.تجمع موادشیمیایی ممکن است خارج سلولی یاداخل سلولی باشدوموجب درگیری هپاتوسیت ها ،سلولهای کوپفر[1]یاسایراجزاءسیستم رتیکولواندوتلیال[2] گردد.هرچندبیماریهای ارتشاحی ممکن است ازنظرعلت وتظاهرات خارج کبدی بسیارمتفاوت باشندیافته های کبدی آنها می تواندکاملاًمشابه باشد.علائم تیپیک این گروه ازبیماریها عبارتنداز:بزرگی وسفتی منتشرکبد،زوال تدریجی وغیراختصاصی عملکردکبدوبه میزان کمتر،وجودنشانه های پرفشارخونی وریدپورت؛گاهی ممکن است تشخیص افتراقی این بیماریهاتوسط روش های بالینی مشکل باشدامادربیمارانی که یافته های بالینی ثانویه،تشخیص رااثبات نمی کنند،کبدمبتلابه ارتشاح منتشرمنبع بافتی بسیارخوبی ازنظراهداف تشخیصی است(هاریسون،2005).

گردآورنده:محسن داودی-کارشناس ارشد پزشکی ورزشی

 چربی های کبد:

اعمال اصلی کبد درمتابولیسم چربی عبارتنداز:1)تجزیه اسیدهای چرب به ترکیبات کوچکترکه می توانندبرای آزادکردن انرژی مورداستفاده قرارگیرند.2)سنتزتری گلیسریدهابطورعمده ازکربوهیدراتها و تا حدودی کمتری ازپروتئین ها.3)سنتز سایرلیپیدها و بویژه کلسترول وفسفولیپیدهاازاسیدهای چرب.

مقدارزیادی تری گلیسریددرحالت زیردرکبدظاهرمی شود:الف)درجریان فقدان موادغذایی.ب)در دیابت قندی. ج)درهرحالت دیگری که درآن چربی به سرعت برای تأمین انرژی به مصرف می رسد.دراین حالات تری گلیسریدهاازبافت چربی بسیج می شوند،بصورت اسیدهای چربی آزاددرخون انتقال می یابندوسپس مجدداًبه صورت تری گلیسریدهادرکبدرسوب می کنندودراینجاست که مراحل ابتدایی قسمت عمده تجزیه چربی شروع می شود.به این ترتیب تحت شرایط فیزیولوژیک طبیعی مقدارکل تری گلیسریدهادرکبدتاحدودزیادی بوسیله سرعت کلی مصرف لیپیدهابرای تأمین انرژی کنترل می شود.سلول های کبدی علاوه بر تری گلیسریدهامحتوی مقدارزیادی فسفولیپیدهاوکلسترول هستندکه بطورمداوم بوسیله کبدساخته می شوند.توانایی سلول های کبدی برای غیراشباع کردن اسیدهای چربی ازسایربافت هابسیاربیشتراست و لذاتری گلیسریدهای کبدی بطورطبیعی بسیارغیراشباع تراز تری گلیسریدهای بافت چربی هستند.این توانایی کبدبرای غیراشباع کردن اسیدهای چربی ازنظرعملی برای سایربافت های بدن اهمیت دارد،زیرابسیاری ازاجزای ساختمانی کلیه سلول هامحتوی مقداری چربی های غیراشباع هستندومنبع عمده آن هاکبدمی باشد: 

الف) سنتزتری گلیسریدهاازکربوهیدراتها:

هرگاه کربوهیدراتهای بیشتری ازآنچه می تواندبلافاصله برای تأمین انرژی به مصرف برسدیابه شکل گلیکوژن ذخیره شود،واردبدن گرددمقداراضافی آن به تری گلیسریدهاتبدیل شده وسپس به همین شکل دربافت چربی ذخیره می شود.قسمت اعظم سنتزتری گلیسریدهادرکبدبه انجام می رسدامامقادیرکمتری نیزدربافت چربی سنتزمی شوند.تری گلیسریدهایی که درکبدتشکیل می شوندبوسیله لیپوپروتئین های بادانسیته بسیارپایین به بافت چربی حمل شده ودرآن جا تا هنگام احتیاج ذخیره می گردند.عدم سنتز چربی هاازکربوهیدراتهادرغیاب انسولین به این صورت می باشدکه:هنگامی که انسولین مثلادربیماری دیابت قندی وجودنداردچربی زیادی بوسیله سلول ها سنتزنمی شود.به نظرمی رسدکه این امرناشی ازاثرات زیرباشد:هنگامی که انسولین وجودنداردگلوکزنمی تواندبطوررضایت بخشی واردسلول های چربی وکبدی شودوتشکیل تری گلیسریدهارابوسیله بافت هامشکل می سازد. 

 ب) سنتزتری گلیسریدهاازپروتئین ها:

بسیاری ازاسیدهای آمینه می توانندبه استیل کوآنزیم[1]Aتبدیل شوند.بدیهی است که استیل کوآنزیمAمی تواندبه تری گلیسریدهاتبدیل گردد.بنابراین،هنگامی که شخص پروتئین بیشتری ازآنچه بافت هایش می توانندمصرف کننددررژیم غذایی خودداشته باشد،قسمت زیادی ازپروتئین اضافی بصورت چربی ذخیره می شود.هنگامی که کربوهیدراتهادردسترس نباشدیابه مقداراندک دردسترس باشندتمام اثرات آن هاازنظرحفظ چربی هاازبین رفته وعملاًمعکوس می شوند.بنابراین دراین حال تعادل درجهت مخالف تغییرمی کندوچربی ازسلولهای چربی فراخوانی شده وبه جای کربوهیدراتهایی که وجودندارندبرای تولیدانرژی به مصرف می رسد.اماموضوع مهم دیگراین است که چندین تغییرهورمونی بوجودمی آیدکه موجب پیشبردفراخوانی سریع اسیدهای چرب ازبافت چربی می شوند.درمیان این اثرات هورمونی،کاهش بارزترشح انسولین براثرفقدان کربوهیدراتهارامی توان نام برد.این امرنه فقط میزان مصرف گلوکزتوسط بافت ها بلکه همچنین سنتزچربی راکاهش می دهد واین عمل تعادل رابازهم بیشتربه نفع استفاده ازچربی بجای کربوهیدراتها تغییرمی دهد. 

ج) تنظیم هورمونی مصرف چربی:

 لااقل هفت هورمون مترشحه از غدددرون ریز اثرات بارزی برروی مصرف چربی علاوه براثرمهم فقدان انسولین که دربالاشرح داده شده،پاره ای ازاثرات هورمونی مهم دیگربرروی متابولیسم چربی وجوددارد.احتمالاًشدیدترین افزایش مصرف چربی درجریان فعالیت عضلانی سنگین بوجودمی آید.این امربطورتقریباًکامل ازآزادشدن سریع اپی نفرین ونوراپی نفرین بوسیله قسمت مغزی غددفوق کلیوی درجریان فعالیت درنتیجه تحریک سمپاتیک ناشی می شود.این دوهورمون مستقیماً آنزیم حساس به هورمون تری گلیسرید لیپاز راکه به فراوانی درسلولهای چربی وجودداردفعال می کنند ،که این امرموجب تجزیه بسیارسریع تری گلیسریدهاو بسیج اسیدهای چرب می شود.گاهی غلظت اسیدهای چربی آزاددرخون تاهشت برابربالامی رودواستفاده ازاین اسیدهای چربی توسط عضلات برای تولیدانرژی بطورمتناسبی افزایش می یابد.سایرانواع استرس که سیستم عصبی سمپاتیک رافعال می کنندفراخوانی ومصرف اسیدهای چربی رابه روش مشابهی افزایش می دهند.

منبع:پایان نامه کارشناسی ارشد/محسن داودی

تناسب اندام و کاهش وزن:

امروزه متابولیسم مواد غذایی یا همان سوخت وساز کالری دریافتی ما به گونه ای است که میزان دریافت انرژی از میزان مصرف آن بالاتر است/هر چند که نقش ژنتیک در ایجاد چاقی و یا لاغری افراد بسیار چشمگیر می باشد اما با این وجود می توان با کنترل عوامل محیطی که باعث این شکوفایی استعداد چاقی در افراد می شود به یک معیار کلی مبنی بر دستیابی افراد به تناسب اندام مناسب و تا حدودی ایده آل رسید؛آسانترین و اولین اقدام در کاهش وزن این است که میزان کالری دریافتی،یعنی همان مقدار مواد غذایی که افراد در زنجیره غذایی شان دریافت می کنند،را کنترل نموده و جهت رسیدن به یک اندام مناسب:

1)کاهش دریافت میزان کالری به بدن به صورت تدریجی:

بسیاری از افراد میخواهند در یک فاصله زمانی کوتاه بدون زحمت به خود به یک تناسب اندام مناسب دست پیدا کنند اما غافل ازاینکه این روند دریافت انرژی مدتها طول کشیده تا وزن فرد بالاتر از حد استاندارد گردد پس بنا بر براین رعایت نمودن کلمه تدریجی بسیار مهم بوده و افراد میبایست در اولین اقدام همراه با مصرف انرژی بوسیله ورزش منظم و کار و فعالیت بدنی،مقدار مواد غذایی کمتری را دریافت نموده و پس از اینکه مدتها این روند تعادل در میزان دریافت ومصرف انرژی( یا همان کاتابولیسم وآنابولیسم) منجر به یک وزن مناسب وبه صورت علمی تر متابولیسم مناسب در بدن ایجاد می گردد.

2)ورزش منظم:

کلمه منظم بسیار مهم بوده چرا که بسیاری از افراد در بیان صحبتهایشان می گویند که:ما در طول روز دائم در حال ورزش هستیم واز این اتاق به اتاق دیگری در حال حرکت میباشیم/اما آنچه که خیلی مهمه این است که ورزش منظم هوازی مثل دویدن آهسته وطولانی مدت یعنی بالاتر از 30دقیقه در یک وعده ورزشی مناسبترین ورزش جهت مصرف چربی های انباشته شده می باشد.

3)کاهش اضطراب و خواب مناسب:

4)استفاده از غذاهای گیاهی یا همان گیاهخواری:

یادتون باشه خوردن مقادیر بالای هیدراتهای کربن مثل برنج ونون هم طی فرایندی به نام لیپونئوژنز چربی در بدن ایجاد شده  باعث چاقی میگردد.

به هر حال اگر کسی قصد رسیدن به یک وزن ایده ال وتناسب اندام را دارد؛ شایسته است که با متعادل نمودن دریافت کالری ومصرف انرژی وانجام ورزش منظم هوازی به صورت تدریجی به هدف خود دست یابد.

امیدوارم که همواره در طول زندگی سلامت وتندرست باشید و با شادابی زندگی کنید.

محسن داودی/

پارگی وآسیب رباط های صلیبی و منیسک در مفصل زانو:

رباطها یا لیگامنتها نوعی بافت همبند ونگهدارنده هستند که استخوانهای بدن را در محل مفاصل به همدیگر متصل میکنند.رباطهای صلیبی یا متقاطع که بر اساس شکل آنها نامگذاری شده اند و در اصطلاح لاتین Crociate Ligament  خوانده می شوند؛دو نوار محکم و از جنس بافت پیوندی سخت می باشند که استخوان درشت نی(Tibia)ساق پا را به استخوان ران(Femour) در مفصل زانو(Knee Joint)متصل می کنند؛البته رباطهای صلیبی به دو دسته رباطهای صلیبی قدامی و خلفی تقسیم می شوند که بطور معمول میزان پارگی و آسیب رباطهای صلیبی قدامی و منیسک داخلی در میان ورزشکاران شایعتر می باشد.منیسکها نیز بصورت یک اندام کوچک غضروف مانند و از جنس بافت همبند بر روی سطح فوقانی استخوان درشت نی در حرکات مفصل نقش بسیار مهمی را بر عهده دارند.

با توجه به اتصال محکم رباطهای متقاطع یا صلیبی بین دو استخوان درشت نی و ران ،نیروی زیادی می بایست وجود داشته باشد تا بتواند به آنها آسیب برساند.بطور معمول و بر اساس شکل آناتومی این رباطها فقط در هنگام پیچ خوردگی های شدید این رباطها دچار آسیب می شوند.شایعترین شکل آسیب مفصل زانو و مخصوصا آسیب رباطهای صلیبی در فوتبالیستها،ورزشکاران رزمی کاروکشتی گیران مشاهده می شود.همچنین با توجه به قرار گرفتن منیسک داخلی بر روی سطح فوقانی(سقف)استخوان درشت نی ساق پا که طبق تی بیا نامیده می شود؛ ومتصل بودن رباطهای صلیبی به این قسمت در موارد پیچ خوردگی ها و ضربات شدید مثل تکل های همراه با چرخش که در اصطلاح پای بازیکن خالی می شود این نوع آسیب ها همزمان منیسک و رباط را نیز درگیر می کنند.بطور معمول چنانچه در هنگام دویدن و چرخش زانو و یا حتی در حرکات روزانه که از پله ها بالا می روید دچار درد بوده و یا زانویتان خالی می کند و در مواقعی نیز قفل می کند؛می بایست این درد را جدی گرفته و با مراجعه به پزشک ارتوپد و انجام تست های تشخیصی که بهترین پروسه تشخیصی برای این منظور MRI  می باشد؛اقدام به درمان سریعتر نموده و جهت جلوگیری ازبدترشدن وضعیت موجود از انجام ورزش و کارهای شدید بر روی مفصل زانو اجتناب نموده تا درمان را زیر نظر پزشک متخصص انجام دهیم.

امیدوارم همواره با سلامتی کامل ورزش کنید و از ورزش کردن لذت ببرید.

محسن داودی کارشناس ارشد پزشکی ورزشی.

 فعالیت ورزشی در ارتفاع:

با توجه به اینکه بسیاری از ورزشکاران عزیز علاقه زیاده به کوهنوردی و حضور در ارتفاعات جهت تمرین ورزشی و فعالیتهای تفریحی دارند لذا مطالبی را به صورت خلاصه خدمت عزیزان ذکر میکنم:حضور کوتاه مدت در ارتفاع باعث ایجاد تغییرات فیزیولوژیکی و آنزیمی در بدن شده که ممکن است فعایت ورزشکار را در آن مقطع زمانی کوتاه با مشکل مواجه نماید.اما سازگاریهای فیزیولوژیکی در ارتفاع متوسط به گونه است که بدن افراد را آنچنان آماده نموده که توانایی حضور بهتری را در ارتفاع پایین تر بدست می آورد؛صعود به ارتفاع باعث یه سلسله تغییرات فیزیولوژیکی می شوند که توانایی اجرای ورزشکار را محدود می سازند.این محدودیتها در درجه اول در ورزشکاران استقامتی دیده شده است،در حالیکه ورزشکاران بی هوازی ممکن است شاهد پیشرفتهایی در عملکرد خود در ارتفاع باشند.قرار گرفتن طولانی مدت در معرض ارتفاع(بین 2 تا 6هفته) منجر به سازگاریهای فیزیولوژیکی شده که طی آن اجرای ورزشکار در ارتفاع بهتر صورت می گیرد.سازگاریهای فیزیولوژیکی  طولانی مدت ورزشکار در ارتفاع باعث افزایش تهویه ریوی،افزایش حجم سلولهای قرمز خون و افزایش محتوای هموگلوبین شده که این آثار مثبت تمرین در ارتفاع ورزشکارانی را که در سطح دریا مسابقه می دهند را وسوسه نموده تا در ارتفاع اقامت گزیده و تمرین نموده تا تاثیر نیروزایی آن بهره مند گردند.

محسن داودی:کارشناس ارشد پزشکی ورزشی

منبع:مبانی فیزیولوژی ورزشی دکتر گائینی

پوکی استخوان و ورزش:

پوکی استخوان در واقع یک نوع بیماری است که با کاهش تراکم استخوانی مشخص شده و می تواند باعث شکنندگی استخوان و افزایش حساسیت به شکستگی های لگن ؛ستون فقرات( وسایر استخوانهایی که به عنوان تکیه کاه اسکلتی وزن بدن محسوب میشوند)گردد.پوکی استخوان می تواند مردان وزنان را در همه سنین مبتلا نماید هرچند که خطر آن در افراد مسن بیشتر بوده و زنان مسن ریسک بالاتری جهت ابتلا به پوکی استخوان را در بر می گیرند.

اگر چه هیچ علامت آشکاری در مراحل اولیه پوکی استخوان وجود ندارد اما در مراحل بعدی بیماران ممکن است؛کاهش قد،تغییر در طرز قرار گرفتن بدن،یا درد ثانویه به دنبال یک شکستگی را تجربه کنند.پوکی استخوان از عدم تعادل بین استئوبلاست(سلولهایی که توده استخوانی را میسازند)و استئوکلاست ها(سلولهایی که استخوان قدیمی را بر می دارند)نتیجه میشوند.پوکی استخوان با افزایش سن و مصرف کلسیم،سطح پایین استروژن(ناشی از یائسگی و  یا برداشتن تخمدان از طریق جراحی )، هیپرتیروئیدیسم(پرکاری تیروئید)،هایپوگنادیسم(کاهش میزان هورمون های جنسی)،و یک سابقه خانوادگی از پوکی استخوان مرتبط می شود.عوامل خطر شناخته شده دیگر،شامل:سیگار کشیدن،مصرف زیاد الکل،وعدم فعالیت فیزیکی،هستند. معمولترین علت ثانویه پوکی استخوان و ریهمرفته سومین عامل شایع،بکاربردن و استفاده مداوم از داروهای کورتیکواستروئید ها می باشد.گلوکوکورتیکوئیدها تشکیل استخوان را با افزایش خودکشی سلولهای استئوبلاست و کاهش فاکتورهای رشد درگیر در تجدید استخوان،که شامل استئوپروژستین ها وفاکتور رشد شبه انسولین هستند، کاهش می دهند؛استروئیدها باعث کاهش سطح هورمونهای گنادوتروپین و همچنین با کاهش جذب گوارشی کلسیم از روده ها وافزایش دفع کلیوی کلسیم باعث ایجاد اختلال در جذب کلسم و کاهش چگالی استخوانی و در نهایت پوکی استخوان می گردد.

با توجه به مطالب علمی گفته شده و همچنین تاثیر اثبات شده تمرینات ورزشی منظم در جهت افزایش چگالی استخوانی و تنظیم هورمونهای فوق و همچنین استفاده کمتر از داروهای استروئیدی و سایر عوامل محیطی مثل سیگار کشیدن،به این نتیجه مثبت و کاربردی می رسیم که:با انجام ورزش منظم ونگاهداشتن وضعیت سلامتی عمومی و سازگاریهای مفید فیزیولوژیکی،می توان از بروز بیماری پوکی استخوان جلوگیری نمائیم.

با آرزوی سلامتی و شادکامی برای همه شما خوانندگان مطالب وبسایت:محسن داودی/کارشناس ارشد پزشکی ورزشی/

تجویز آب درمانی جهت کاهش کمر درد 

امروزه کمردرد یکی از شایعترین و متداولترین درد هایی است که بسیاری از افراد را در جوامع کنونی در گیر نموده است.در میان عموم کمر درد به گونه ای شایع می باشد که اکثر افراد جامعه قبل از انجام هر نوع پروسه تشخیصی؛مشکل خود را بیرون زدگی دیسک ستون فقرات و با نام دیسک خفیف عنوان می کنند.در حالیکه بیشتر این افراد در سنسن جوانی به سر برده و هنوز احتمال درگیری خودبخودی دیسک ستون فقرات آنها نسبت به سنین بالاتر بسیار کمتر می باشد.افراد جوان مخصوصا دختران وپسران دانش آموز و دانشجو بیشترین مشکلشان کوتاهی بافت نرم(عضلات،رباط و تاندون)نگهدارنده ستون فقرات بوده که در اثر بی تحرکی و یا حالتهای بسیار بد نشستن و بلند شدن و همینطور کفشهای نا مناسب و عوامل دیگری که در این مورد می توانند نقش داشته باشند.

در زیر تعدادی از عواملی که باعث ایجاد کمر درد در افراد می گردد را ذکر می کنیم:

۱)چسبندگی لایه ای از بافت نرم به نام فاشیا نیز باعث بسیاری از کمر درد ها مخصوصا خانمهای جوان می شود؛معمولا این نوع کمر درد ها با ماساژ درمانی و آب درمانی(علمی و اصولی) در طی مدت زمان کوتاهی درمان میشوند.

۲)کمر درد هایی که ناشی از افزایش و یا کاهش قوس ستون فقرات بوجود می آیند؛این نوع کمردرد ها را می توان با درمانهای فیزیوتراپی وآب درمانی؛مخصوصا حرکات اصلاحی ورزشی درمان نمود.

۳)کوتاهی عضلات همسترینگ(عضلات پشت ران)-درمان این نوع کمر درد نیز به وسیله ورزش،فیزیوتراپی،آب درمانی و حرکات اصلاحی ورزشی درمان میشود.

۴)فتق دیسک که در تصویر برداری( ام ار ای)مشخص شده باشد.--این نوع کمر درد ها را تحت هیچ شرایطی نباید با تحرک بی رویه و یا سایر روشهای پر خطر دستکاری نمود بلکه می بایست روند درمانی آن بوسیله پزشک معالج(متخصص ستون فقرات)درمان شود؛بهترین درمان،استراحت می باشد/البته آب درمانی در موارد خفیف درمان بسیار خوبی می باشد.

۵)درد هایی که ناشی از تحت فشار قرار گرفتن عصب سیاتیک در طول مسیر عبور خود به اندام تحتانی می باشند،پس از تشخیص بوسیله روشهای مدرن تصویر برداری و تجویز روشهای استراحت توسط پزشک معالج،آب درمانی نیز کمک کننده می باشد.

چند روش عملی جهت استفاده از آب استخر در هنگام کمر درد:

*راه رفتن در آب استخر :۱) در عمقهای متوسط با راه رفتن در ۴ جهت بدن؛یعنی راه رفتن در داخل آب به سمت جلو وعقب وهمینطور راه رفتن از پهلوی راست به چپ و از چپ به راست در عرض استخر.

۲)شنا کردن آهسته وآرام بطوریکه ستون فقرات تحت نیروی شناوری آب قرار بگیرد.

۳)استفاده از ماساژ آب گرم در جکوزی و بخار آب سونا.

امیدوارم همواره سالم وتندرست باشید/محسن داودی/کارشناس ارشد پزشکی ورزشی.

فعالیت ورزشی و فصل سرما:

با توجه به فرا رسیدن فصل سرما  و لزوم ادامه ورزش منظم و دایمی لازم دانسته که یک سری اقدامات  ضروری را دوستان ورزشکار آماتور وحرفه ای انجام بدهند، تا بتوانند با ادامه برنامه های ورزشی خویش در هر شرایط آب و هوایی  سلامتی خود را حفظ نمایند.

اولین اقدام جهت جلوگیری از بروز سرماخوردگی ،آسیب دیدگی عضلانی -اسکلتی و سایر مشکلات ناشی از آن که باعث به هم خوردن برنامه ورزشی می شود،این است که گرم کردن وسرد کردن اصولی جهت شرکت در تمرین ورزشی و همچنین پوشاندن تمامی نقاط بدن بعد از تمرین وهنگام تعریق بدن لازم می باشد.

پاسخهای فیزیولوژویکی به انجام فعالیت ورزشی در سرما:

انجام فعالیت ورزشی در سرما اعم از اینکه فعالیت جوی سرد وخشک ویا سرد ومرطوب باشد،پاسخهای فیزیولوژیکی را به دنبال دارد،که باعث میشوند تا تعادل گرمایی بدن هرچه زودتر برقرار شود.زمانیکه فرد در یک محیط سرد قرار میگرد،از دمای عمقی بدن بدلیل آنکه گرما به سرعت از عمق به سطح انتقال می یابد کاسته می شود.برای حفظ دمای مرکزی،رگهای خونی محیطی منقبض می شوند.تنگ شدن عروق خونی زمانی رخ می دهد که دمای پوست کمتر از 35 درجه سانتیگراد کاهش می یابد.این کاهش زمانیکه دمای پوست تا 31 درجه سانتیگراد فرو می افتد ،تشدید می شود.حفظ دمای مرکزی بدن با افزایش گرمای متابولیکی تولیدی عمدتا از  راه پاسخ لرزیدن عضلات نیز انجام می شود.با وجود این هنگام قرار گرفتن در معرض سرما افزایش گرمازایی می تواند نتیجه افزایش متابولیسمی باشد که ارتباطی با انقباض غضلانی نداشته باشد.

عملکرد ورزشی و سرما:

جهت کسب آمادگی برای انجام فعالیت ورزشی در یک محیط سرد،ورزشکار میتواند،لباسهای عایق مناسبی بپوشد که اغلب شرایط سخت و آسیب رسان را خنثی می کند.تحت این شرایط نه تنها دمای مرکزی بدن کاهش نمی یابد بلکه در اثر فعالیت این دما افزایش نیز می یابد.همچنین قرار گرفتن ورزشکار در معرض سرما جهت انجام تمرینات ورزشی باعث ایجاد یک نوع سازگاری در بدن جهت مواجهه شدن ورزشکار با سایر شرایط های حاد جوی مسابقه ای یا تمرینی می گردد.در جریان فعالیتهای ورزشی طولانی مدت در سرما به نظر می رسد میزان اکسیژن مصرفی رابطه معکوسی با دمای محیط داشته باشد.یعنی بر اثر سرد شدن شرایط آب و هوایی ،اکسیژن مصرفی بیشتر می شود.همچنین پژوهشگران ثابت کرده اند که در دماهای پایین میزان تهویه ریوی و میزان کربوهیدرات مصرفی نیز افزایش می یابد.این تغییرات به کاهش کارایی مکانیکی فعالیت ورزشی منجر شده و انعکاس آن در کوتاه مدت منجر به فرا رسیدن زود هنگام خستگی می گردد.

محسن داودی:کارشناس ارشد پزشکی ورزشی/

سازگاری های فیزیولوژیکی ناشی از تمرینات استقامتی:

استقامت:

واژه استقامت بطورکلی به دومفهوم جداگانه استقامت قلبی - تنفسی و استقامت عضلانی تقسیم بندی می شود.استقامت قلبی – تنفسی عموما با واژه هایی نظیر آمادگی هوازی،توان هوازی،آمادگی قلبی - تنفسی و گاهی اوقات با شاخص حداکثر اکسیژن مصرفی معرفی می شود. استقامت قلبی – تنفسی در فعالیتهای طولانی مدت نظیر دو و شناهای نیمه استقامت،استقامت ونیز فعالیتهایی نیاز به اجرای بلند مدت دارند،بارزتر می باشند.همچنین استقامت عضلانی برای فعالیتهایی نظیر دویدن های سریع،بوکس،کشتی و ......کاربردهای وسیعی را در بردارد.

خلاصه کلی سازگاریهای ناشی از تمرینهای ورزشی استقامتی در بدن انسان:

* افزایش اکسیژن مصرفی بیشینه (یعنی استفاده بهینه وبیشتر بدن از اکسیژن موجود و به تاخیر انداختن فرایند غیر هوازی).

* کاهش ضربان قلب استراحت(تمرین های هوازی و استقامتی باعث ساز گارشدن بدن با ضربان قلب استراحت به علت افزایش حجم ضربه ای قلب) و بطور کلی افزایش برون ده قلبی حداکثر.

* کاهش ضربان قلب در حین اجرای تمرینات.

* افزایش ضخامت عضله قلب.

* کاهش فشار خون شریانی در افراد مبتلا به پر فشار خونی.

* افزایش ظرفیت ریوی و تنفسی.

* بهبود توانایی تولید انرژی از ذخایر چربی بدن.

* کاهش سطوح هورمونهایی که باعث استرس و اضطراب در بدن میشوند.

* زیاد شدن تعداد مویرگها به نسبت تارهای عضلانی.

* افزایش حجم کل خون-تولید و بالا رفتن سطح هموگلوبولین سلولهای قرمز خون-افزایش انتقال اکسیژن به بافتها توسط هموگلوبولین.

* افزایش تعداد و حجم میتوکندری در عضلات اسکلتی.

* زیاد شدن ذخایر گلیکوژنی عضلات.(امکان طولانی تر شدن فعالیت).

* افزایش ذخایر کراتین فسفات وATP عضلانی به عنوان یک انرژی در دسترس جهت فعالیتهای انفجاری و لحظه ای.

* افزایش غلظت آنزیمهای موثر در سوخت وساز چربی ها.

* به تاخیر انداختن آستانه رسیدن بدن به سطح اسید لاکتیک(اسید لاکتیک در تمرینهای شدید باعث ایجاد خستگی در بدن و توقف فعالیت ورزشکار می گردد).

* سریعتر شدن دوره بازگشت به حالت اولیه (بعد از تمرین ورزشی ورزشکار).

* افزایش غلظت لیپوپروتئین با چگالی بالا(همان کلسترول خوب که افراد عادی از آن نام می برند).HDL  را افزایش می دهد.

* کاهش غلظت لیپوپروتئین کم چگال خون( یا همان کلسترول بد خون).LDL  خون را کاهش میدهد.(کاهش خطر بیماریهای قلبی – عروقی و کاهش مسدود شدن عروق کرونری قلب).

* کاهش سطح تری گلیسرید و کلسترول خون.(این نوع چربیها عامل ایجاد بیماریهای متابولیکی قرن کنونی شده اند).

* افزایش چگالی استخوانها و بهبود استحکام رباطها و تاندونها و کاهش میزان آسیب دیدگی افراد در هنگام صدمات ناخواسته.

* افزایش استقامت عضلانی و بهبود انعطاف پذیری و به دنبال آن کاهش صدمات منجر شده به آسیب های عضلانی و مفصلی و مخصوصا کاهش آسیب به دیسک ستون فقرات.

* کاهش توده چربی بدن  و افزایش توده عضلانی.

توصیه کلی من به تمام افراد جامعه مخصوصا افرادی که سرگرم کارهای راکد و پشت میزی هستند آن است که برنامه های ورزشی هوازی را به عنوان روش درمانی مناسب قبل از رسیدن به بیماریهای متابولیکی و سایر بیماریهای محیطی و اکتسابی به طور منظم انجام داده تا بتوانند از زندگی خود لذت بیشتری را ببرند.همچنین به یاد داشته باشند که فرایند افزایش وزن در اثر بالاتر بودن میزان دریافت کالری نسبت به میزان مصرف آن در بدن می باشد و این فرایند به صورت تدریجی در بدن اتفاق می افتد که افراد بسیاری در حال حاضر به علت به تحرکی و داشتن ژن چاقی در بدن خود دچار چنین مشکلی می باشند؛جالب اینجاست که همین افراد به خاطر اینکه زحمت زیادی را متقبل نشوند جهت کاهش فوری وزن خود و رسیدن به اندامی متوازن دست به اقدامات زیان آوری جهت کاهش وزن خود در مدت زمان کوتاهی میزنند.توصیه اینجانب به تمامی افراد این است که در کنار برنامه های رژیمی غذایی یعنی کاهش دریافت کالری می بایست افزایش فعالیت بدنی خود را جهت مصرف کالری های ذخیره شده و به صورت تدریجی ودر دراز مدت و با صبر وحوصله این کار رادنبال نمایند؛مطمئن باشی با اینکار هم آسیب کمتری به بدنتان می رسد وهم از غذاخوردن محروم نمی شوید وهم اینکه تناسب بدنی شما با عضلات طبیعی شکل می گیرند.

امیدوارم همیشه سلامت و تندرست وشاد باشید(لبخند بزنید-خدانگهدار)

محسن داودی-کارشناس ارشد پزشکی ورزشی و تربیت بدنی/مهر ماه 1389